اصلا نشست‌های نیم‌نگاه چیست؟

از آن‌جا که کتاب‌های خوب و خواندنی خیلی زیاد هستند و فرصت ما خیلی کم است، گاهی باید به اندک راضی شد و آن‌ را دریافت.

از طرف دیگر گاهی قصهٔ نوشته‌شدن یک کتاب به اندازهٔ محتوای کتاب اهمیت دارد و شنیدنی است. گاهی پشت صحنهٔ انجام یک پژوهش، همپای خودش باید دیده و دریافته شود.

این دو تا مقدمه را گفتیم تا بگوییم از این به بعد در نشست‌های نیم‌نگاه، قرار است با یک کتاب خوب -که معمولاً حاصل یک پژوهش است- آشنا شویم. آشنایی‌ای در حد تورق. در این نشست‌ها یک نفر که به محتوای آن کتاب مسلط است -اگر بختمان بلند باشد شخص شخیص نویسنده‌اش را- دعوت می‌کنیم تا برایمان از انگیزه‌ و پرسش‌هایی که او را به انجام این پژوهش سوق داده بگوید، از روشی که اتخاذ کرده. از مسیری که برای یافتن پاسخ طی کرده و دشواری‌های آن و از یافته‌های هیجان‌انگیزش.

نشست‌های نیم‌نگاه فرصت کوتاه نظر انداختن به یک تلاش پژوهشی به ثمر نشسته‌اند. فرصت آشنایی مختصر با یک کتاب و داستان نوشته شدنش. نیم‌نگاه را دریابید که گفته‌اند:

آب دریا را اگر نتوان کشید

هم به قدر تشنگی باید چشید

🔹این نشست نیم‌نگاه درباره‌ی چیست؟

اُدیسه‌ی راست!

محمد مالجو نویسندهٔ کتاب ادیسهٔ راست، در اثنای پژوهش‌هایش در حوزهٔ تاریخ اقتصادی ایران به سندی برمی‌خورَد که توسط یک روس نگاشته شده: نیکلا راست. سند جالبی که حاوی گزارشی از اقتصاد ایران در واپسین سال‌های عصر رضاشاه است. اما نیکلا راست کیست؟ این نام عجیب که نه در میان روس‌ها شناخته شده است و نه در سال‌های حضورش در ایران کسی از گذشهٔ روسی‌اش باخبر بوده. تلاش برای پرده برداشتن از چهرهٔ این شخصیت، محمد مالجو را به پژوهش دومی کشانده که به کاوش همزمان در پاره‌هایی از تاریخ هر دو کشور ایران و روسیه منجر شده است. *ادیسهٔ راست؛ تاریخ خُرد دربه‌دری از ۱۳۰۴ تا ۱۳۳۸ خورشیدی* حاصل این پژوهش است و بسی شنیدنی است.

اگر به تاریخ و پیچ‌وخم‌هایش علاقمندید، اگر مشتاق شنیدن از شخصیتی گمنام هستید که قدر و ارجش به درستی شناخته نشده، اگر دوست دارید از شوروی استالینی بیشتر بدانید، اگر مایلید از تحولات اقتصاد ایران در اوایل قرن گذشته بیشتر مطلع شوید و مهم‌تر از همه اگر گوشی برای شنیدن داستان نوشته شدن یک کتاب دارید این کارگاه جای شماست.

🔹معرفی مهمان ارجمند این کارگاه که خودش نویسنده‌ی کتاب ادیسه‌ی راست است! (بعضی ها حتی دیدنشان هم برای آدم خوب است چه برسد به نشستن پای حرفشان):

محمد مالجو (متولد ۱۳۵۱ در تهران) اقتصاددان، پژوهشگر حوزهٔ اقتصاد سیاسی و مترجم است. او که مقالات و کتاب‌های متعددی منتشر کرده، به واسطهٔ پژوهش‌های انتقادی‌اش دربارهٔ تاریخ اقتصادی ایران به ویژه در دورهٔ پس از انقلاب شناخته شده‌ است. او در دانشگاه تهران به تحصیل در رشتهٔ اقتصاد پرداخت و با مدرک دکترا از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شد. مالجو پس از پایان تحصیات خود در ایران به هلند رفت و برای مدتی به‌عنوان پژوهشگر میهمان در پژوهشکده بین‌المللی تاریخ اجتماعی در آمستردام به پژوهش پرداخت. او به ایران بازگشته و به تدریس در دانشگاه‌ها و مؤسسات آزاد مانند مؤسسهٔ پرسش پرداخت. او همچنان مشغول پژوهش در حوزهٔ تاریخ اندیشه‌ی اقتصادی، اقتصاد سیاسی و تاریخ اقتصادی ایران در دوره‌ی پس از انقلاب ۵۷ است.